Ervaar jij het ook? Opstaan gaat zoveel makkelijker met daglicht dan op een donkere winterochtend. Licht speelt namelijk een grote rol in ons dag- en nachtritme. Daarom vermijden we ’s avonds het liefst blauw licht, terwijl we in de ochtend juist graag naar buiten kijken, het daglicht helpt ons om echt wakker te worden.

Wat is nu precies blauw licht?

Daglicht is pas zichtbaar wanneer het reflecteert op materiaal. Het bestaat uit alle golflengten van het zichtbare lichtspectrum, beter bekend als alle kleuren van de regenboog. Aan de rand van dat spectrum bevindt zich het blauwe licht. De zon is een natuurlijke bron van dit blauwe licht, maar ook het beeldscherm van je laptop, tablet of telefoon, straalt het uit.

Blauw licht hebben we nodig, alleen niet voor het slapen gaan

Als mens hebben we, net als voeding, ook blauw licht nodig om gezond te kunnen leven. Ons lichaam reageert namelijk op licht: het activeert ons. Wanneer licht onze ogen bereikt, gaan we als het ware “aan”. Actiehormonen worden aangemaakt en zetten ons in de actiestand.
Maar dat is precies wat je níét wilt vlak voordat je gaat slapen. Dan wil je juist tot rust komen, ofwel: “uit” gaan staan. Deze actiehormonen kun je daarom zien als een soort anti-slaapmiddel.

Melatonine werkt als tegenhanger van onze actiehormonen

Vanaf drie uur ’s middags begint de pijnappelklier, ook wel de epifyse genoemd, met de aanmaak van melatonine om ons lichaam voor te bereiden op de slaap. Deze kleine klier in de hersenen produceert het hormoon melatonine, dat een belangrijke rol speelt in ons slaap-waakritme én het voortplantingsritme.

De aanmaak van melatonine wordt gestuurd door onze biologische klok en het daglicht. Zodra het donker wordt, stijgt het melatonineniveau. In de oertijd dook men dan ook vanzelf het bed in zodra het licht verdween.

Tegenwoordig worden we in de avond omringd door (kunst)licht, wat de natuurlijke aanmaak van melatonine kan verstoren. Dit wordt vaak aangewezen als oorzaak van slaapproblemen. Toch spelen onze actiehormonen vaak een nog grotere rol bij het moeilijk (in)slapen.

Activiteit als grootste boosdoener van slaapproblemen

We hebben dat blauwe licht in de avond niet voor niets aan – we willen immers kunnen zien wat we aan het doen zijn. En juist dat ‘doen’ activeert onze actiehormonen. Of we nu fysiek bezig zijn of juist mentaal, zoals nadenken of plannen maken: het zijn allemaal prikkels die ons systeem aanzetten.

Daardoor stijgt het niveau van actiehormonen, die op hun beurt een anti-slaapprikkel afgeven aan ons lichaam. En juist dié hormonale activatie is vaak een grotere verstorende factor voor onze nachtrust dan het blauwe licht zelf, dat we nodig hebben om actief te kunnen zijn.

Opslomen bij een kaarsje

Voor een goede nachtrust is het belangrijk om overdag niet te veel actieprikkels te stapelen. Maar ook in de avond kun je bewust kiezen voor rust. Het liefst begin je daar al zo’n drie uur voor het slapengaan mee, door alert te zijn op je activiteiten.

Ga “opslomen”, de dag afronden in een lagere versnelling. Voor de één betekent dat nog een klein blokje om, of rustig een wasje opvouwen, voor de ander is het met een kop thee en een boek op de bank.

Voel in je lijf of de actiehormonen al wat zakken: merk je dat je minder energie vrijmaakt, wat meer vermoeidheid voelt, of een lagere hartslag en ademhaling hebt? Dan zit je goed. Op deze manier val je als een roosje in slaap en vul je jouw energietank weer bij voor de dag die komt.

Wil jij leren hoe je zowel overdag als ’s avonds optimaal je energie kunt managen, zodat je jouw batterij goed gevuld houdt en meer vitaliteit en veerkracht ervaart?

De training Persoonlijk energiemanagement helpt je inzicht te krijgen in je energiesystemen, brein en biochemie én hoe je daar zelf de regie over kunt nemen. Ook een interessante training als je deze kennis wilt toepassen binnen je team of organisatie.