Mensen die vaak “ja” zeggen, zijn er in allerlei vormen en maten. Denk bijvoorbeeld maar aan de professional die wakker ligt uit angst voor confrontaties, of de medewerker die het moeilijk vindt anderen teleur te stellen en daardoor te veel hooi op zijn vork neemt. Er zijn ook personen die er simpelweg een gewoonte van hebben gemaakt om altijd de ander tegemoet te komen en zonder meer “ja” te zeggen. Je zou denken dat deze gewoonte voorkomt bij de mensen die niks hebben met egoïsme, echter het tegendeel is waar.

Laatst sprak ik Emma, een altijd behulpzame projectmanager. Ondanks haar al overvolle agenda neemt ze altijd zonder te aarzelen een extra project aan van haar collega Mark. Maar Mark is niet de enige die ze steeds te hulp schiet. Ook in haar privéleven doet zich dat zeer regelmatig voor. Emma voelde uiteindelijk hoe haar energie afnam door haar constante stroom van ja’s. Lange werkdagen en korte nachten eisten hun tol, terwijl haar creativiteit en persoonlijke tijd verdwenen.

Waarom zeggen we graag “ja”?

Er zijn talloze redenen waarom mensen anderen graag tevreden willen stellen. Voor sommigen is het een aangeleerde gewoonte uit hun kindertijd, die toen altijd beloond werd, voor anderen is het een manier om beleefd te zijn, of om iedereen gelukkig te maken. Deze persoonlijke drijfveren, of onbewuste ‘breinprogramma’s’, zorgen ervoor dat we “ja” of “nee” zeggen.

Breinprogramma’s die voor overbelasting zorgen

Door onze breinprogramma’s vormen we onze unieke persoonlijkheden. Maar sommigen ervan kunnen je ook te veel energie kosten, vooral als ze je ertoe drijven te veel zaken op je te nemen. Staat je ‘ja-breinprogramma’ te vaak aan, dan leidt dat uiteindelijk tot een overbelasting, waar je dan de prijs voor betaalt. Vaak heb je dit niet eens zelf in de gaten, deze breinprogramma’s zijn een onbewust proces.

‘Ja-zeggers’ zijn gemakkelijk te manipuleren

‘Ja-zeggers’ zijn herkenbaar en een populair aanspreekpunt voor taken of problemen, omdat ze altijd bereid zijn te helpen. Zinnen als “Ik vind het vervelend om te vragen, maar…” of “Ik durf het eigenlijk niemand anders te vragen, ik vertrouw op jou…” spelen in op hun emoties en maken het nog moeilijker om “nee” te zeggen. Voelde je het ook al gebeuren, als je deze zinnen leest? Ze werken als een katalysator.

Het egoïsme achter ja-zeggen

Mensen streven naar aangename gevoelens en ons brein ondersteunt dat. Als je voelt dat je geen of moeilijk “nee” kunt zeggen, ontstaat er een onbehaaglijk gevoel. Denk aan een gevoel van tekortschieten, of een schuldgevoel naar de ander toe. Door dan “ja” te zeggen, verdwijnt dat gevoel, doordat je volgens je eigen breinprogramma’s handelt en jezelf dan weer goed voelt. Dit zelfzorggedrag kan als egoïstisch worden gezien, omdat de intentie meer ligt bij het vermijden van je onaangename gevoelens dan bij het helpen van anderen.

De gevolgen van voortdurend ja-zeggen

Op de korte termijn voelt een ‘ja-zegger’ zich goed, maar uiteindelijk kan dit gedrag leiden tot minder energie, prikkelbaarheid, fysieke klachten en een verminderde concentratie en geheugen. Doordat we hierdoor minder sterk in onze schoenen staan, wordt het vervolgens nog moeilijker om “nee” te zeggen.

Als je jezelf herkent in dit veel voorkomend patroon, realiseer je dan dat je dit doet om jezelf beter te voelen. Het stellen van gezonde grenzen, zelfs als dit leidt tot boosheid of teleurstelling bij anderen, is veel minder egoïstisch dan je misschien denkt.

Wil je jouw energie-slurpende breinprogramma’s aanpakken en zelf leren aanpassen in je onderbewuste?

Train dan mee met de TopState training. In twaalf stappen krijg je de controle over je breinprogramma’s, kun je met een goed gevoel ook “nee” zeggen en bruis je (weer) van de energie.